ابعاد عبادی علی (ع)

آموزندهترین درسی که از شیوههای عبادی مولایمتقیان (ع) برای صاحبان اندیشه و خرد مطرح میشود این حقیقت شیرین است که امام علی (ع) در بین مردم بود اما لحظهای از یاد خداوند و رسالت سنگین انسانی خود جدا نمیشد؛ چشم به جلوههای خاکی داشت اما دل در گرو لطف و عنایتی افلاکی قرار داده بود.
از این رو هیچگاه هدف را فراموش نمیکرد و همیشه از راه خلق به حق میپیوست. از خانقاه تنهایی و بریدن از مردم بیزاری میجست و نسبت به «یا هو» و «یا علی» بدون توجه به مشکلات جامعه و سختیهای مسلمانان تنفر بسیاری داشت.
آنگاه که انفاق مادی میکرد و در رکوع خود انگشتر خویش را به نیازمندی میبخشید، نه تنها در کنج خلوت و عزلت نبود بلکه در مسجد و محل تجمع عموم مسلمانان حضور داشت و چون چهار درهم موجودی خود را در شب، روز، پنهان و آشکار انفاق کرد ـ و آیهای از قرآن در بزرگداشت عبادت خالصانه او نازل گردید ـ در کوچههای مدینه و بین اقشار مختلف مردم دیده میشد.(۳)
بر جستگی شخصیت آن حضرت چنان نمایان و خیرهکننده است که دهها تن از اندیشمندان اهل سنت به همراه انبوه صاحبنظرانِ سایر ادیان، لب به ستایش صفات او گشودهاند و آن امام را اسوه ایثار، عبودیت و اخلاص برای تمامی بشریت و فراتر از گرایشهای مذهبی و عقیدتی معرفی کردهاند.(۴) بیشک آشنایی با سخنان آنان و توجه به زاویه دید آنها، شوقی افزون و شناختی بیشتر از چنین سرمایه جاودان شیعیان نصیب ما میسازد. اما برتر از گفتار دیگران، سخنانی است که در آینه بصیرت و بینش پاکبانوی عصمت درباره ابعاد عبودیت، امام علی (ع) میتوان نظاره کرد. از آن روزی که گرسنهای در خانه حضرت را کوبید و تقاضای کمک کرد. حضرت با شعری شیرین و پر جاذبه، نیازمندی او را به همسر پرمهر خود بیان کرد. فاطمه (س) ـ همچون همیشه ـ از شوهر اطاعت کرده، و در حالی که خود گرسنه بود و نیاز شدیدی به اندک طعامی داشت، تمامی غذای آن روز را به مستمند ایثار کرد.
امام علی (ع) سخن همسر خود را درباره تاکید به اطعام گرسنگان اینچنین بازگو میکند:
«فسوف اعطیه و لا اُبالی و اوثِرُ علی عیالی…»؛
به زودی به این گرسنه طعام خواهم بخشید و از گرسنگی خود باکی ندارم؛ برای خدا او را بر فرزندانگرسنهام مقدم میدارم. فرزندانم دیشب را گرسنه به روز آوردند، فرزندانی که کوچکترین آنان «حسین» در میدان جنگ کشته خواهد شد…(۵)
آری
روضه خلد برین خلوت درویشان است مـایه محـتشمی خـدمت درویـشـان است
آنـکه پیشش بنهد تـاج تکـبر خورشید کبریابی استکه درحشمت درویشان است(۶)
فاطمه زهرا (س) خدمت رسول خدا (ص) رسید و ریزش از دست سخاوت همسر خود را این گونه ستود:
«یا رسول الله! مایدع عَلیٌ شیئاً من رزقه الّا وزّعه بین المساکین(۷)»؛
ای رسول خدا! علی از طعام و غذا در خانه باقی نمیگذارد، هر چه به دست میآورد ـ ایثار نموده ـ بین فقیران و مستمندان تقسیم میکند.
سپس به ارزشهای امیر مومنان اشاره کرده و به پدر عرض کرد:
«و الذی اصطفاک و اجتباک و هداک و هدا بک الامه لا زلت مُقِرَّهٌ له ما عشتُ(۸)»؛
پدر جان! سوگند به خدایی که تو را به رسالت انتخاب کرد و برای هدایت انسانها برگزید و تو را هدایت کرد و امت اسلامی را به وسیله تو هدایت نمود، تا زندهام، همواره زبان به اقرار صفات او گشوده دارم.
همراه با «خدمت به خلق»، «خلوت با حق» نیز در ساعاتی از زندگانی آن حضرت دیده میشد به گونهای که گاه شگفتی نوع عبادت عاشقانه امام، تمامی اطرافیان را به خود جذب میکرد.
ابو درداء میگوید: علی (ع) را در حالتسجده بهگونهای مشاهده کردم که هیچصدایی نمیشنید و حرکتی نداشت! فریاد زدم، سوگند به خدا علی (ع) از دنیا رفته است. شتابان به سوی خانه حضرت حرکت کردم و ماجرا را به فاطمه (س) خبر دادم که علی (ع) در مسجد رحلت کرده است. دخت رسول خدا (ص) با جملهای کوتاه، گستره معرفت و عشق و دلدادگی مولا را گوشزد کرد و فرمود:
«هی و الله الغشیهٌ التی تاخذه من خشیهُ الله(۹)»؛
به خدا قسم این حالت نوعی بیهوشی است که از ترس در برابر عظمت پروردگار بر او عارض شده، در عبادات مدهوش میشود.
——————————————————————————–
(۱) . کوکب الدرّی، ج ۱، ص ۲۳۵؛ الصراط المستقیم، ج ۲، ص ۱۲۳؛ احقاق الحق، ج ۲۱، ص ۲۶ و ۲۷؛ غایه المرام، ص ۹۶٫
(۲) . بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۲۰۴و ۲۰۷؛ کشف الغمه، ج ۱، ص ۴۹۴؛ علل الشرایع، ج ۱، ص ۱۷۶؛ بیت الاحزان، ص ۱۱۳٫
(۳) . ر.ک: سوره مومنون، آیه ۶، ۱۱ و ۱۲؛ سوره نور، آیه ۱۷ ـ ۳۱؛ سوره فرقان، آیه ۳۹ـ۴۶؛ سوره مائده، آیه ۵۵؛ تفسیر فخر رازی، ج ۳، ص ۴۳۱؛ مناقب خوارزمی، ص ۱۸۷؛ کفایه الطالب، ص ۲۵۰؛ تفسیر طبری، ج ۶، ص ۱۶۵٫
(۴) . ر.ک: صحیح مسلم، ج ۷، ص ۱۲۰؛ مسند احمد بن حنبل، ج ۱، ص ۱۸۵ و ۲۳۱؛ تفسیر طبری، ج ۳، ص ۱۹۲؛ مستدرک حاکم نیشابوری، ج ۳، ص ۱۵۰؛ دلائل النبوه، حافظ ابو نعیم اصفهانی، ص ۲۹۷؛ روح المعانی، آلوسی، ج ۳، ص ۱۶۷؛ فصول المهمّه، ابن صباغ، ص ۱۰۸؛ الجامع لاحکام القرآن، علامه قرطبی، ج ۳، ص ۱۰۴؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج ۳، ص ۲۷۰؛ احیاء العلوم، غزالی، ج ۳، ص ۲۳۸٫
(۵) . احقاق الحق، ج ۹، ص ۱۱۹ و ج ۱۸، ص ۳۳۹ و ج ۲۰، ص ۱۶۶ تا ۱۵۷؛ امالی شیخ صدوق، ص ۲۵۸ و ۲۵۹؛ فضائل الخمسه من الصحاح السته، فیروز آبادی، ج ۱، ص ۲۵۸؛ تفسیر فرات کوفی، ص ۱۷۷٫
(۶) . دیوان حافظ، غزل شماره ۴۹۲٫
(۷) . بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۱۴۳؛ کشف الغمه، ج ۱، ص ۴۷۳؛ کوکب الدرّی، ج ۱، ص ۱۴۳٫
(۸) . مناقب شهر آشوب، ج ۳، ص ۳۳۰ و ج ۲، ص ۹۴؛ بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۳۸؛ عوالم، ج ۱۱، ص ۱۲۸٫
(۹) . لئالی الاخبار، ج ۴، ص ۳۶؛ ثواب الاعمال، ص ۱۱۶؛ کتاب امالی صدوق، ص ۷۹٫
برگرفته از کتاب الگوی ناب در نگاه دخت آفتاب نوشته آقای احمد لقمانی

روبات عترت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *