سند خطبه حضرت زهرا

این خطبه، با اختلاف در رعایت کلمات و ترتیب متن، در منابع متعدد از شیعه و سنی و با اسانید مختلف نقل شده است. در برخی از آن ها، متن کامل خطبه نیامده، فقط قسمت هایی از آن نقل شده است [۷۸۵] این خطبه ی درخشان در منابع گوناگونی به صورت کامل ذکر شده است [۷۸۶] که در میان آن ها چهار نسخه ی مهم و قدیمی را برگزیدیم و نسخه ی احتجاج [۷۸۷] را متن قرار داده، اختلافات آن با سه نسخه ی دیگر را
[ صفحه ۳۵۶](بلاغات النساء، دلائل الامامه و کشف الغمه) در پاورقی موارد آوردیم. مناسب است اشاره ای به این چهار منبع اصلی و راویان آن ها داشته باشیم.
۱٫ بلاغات النساء؛ [۷۸۸] ابن طیفور (۲۰۴- ۲۸۰ ه، ق) (صص ۲۳- ۳۲). این متن کهن ترین سند در دست است. راویان ابن طیفور عبارتند از: زید بن علی بن الحسین [۷۸۹] از امام سجاد علیه السلام از امام حسین علیه السلام و حسن بن علوان از عطیه ی عوفی از عبدالله بن الحسن [۷۹۰] از پدرش امام حسن علیه السلام و زید بن علی از عمه اش زینب علیهاالسلام [۷۹۱] .
۲٫ کشف الغمه، [۷۹۲] اربلی، (م ۶۹۲ه، ق)، (ج ۲، صص ۱۰۶- ۱۱۸)
[ صفحه ۳۵۷]محقق اربلی این خطبه را از روی نسخه ای قدیمی از کتاب سقیفه ی ابوبکر احمد بن عبدالعزیز جوهری (متوفای سال ۳۳۳ه، ق) که در سال ۳۲۲ ه، ق بر مؤلف آن خوانده شده، نوشته است. جوهری از اعاظم علمای اهل سنت و تألیفاتش مورد تأیید و استناد است. [۷۹۳] او راویان جوهری را نقل نمی کند، اما ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه، راویان خطبه و طرق و اسانید آن را از جوهری ذکر می کند. جوهری این خطبه را به اسناد خود از چهار طریق؛ حضرت زینب علیهاالسلام، امام صادق علیه السلام، امام باقر علیه السلام و عبدالله بن حسن بن الحسن علیه السلام روایت می کند. [۷۹۴] .
۳٫ دلائل الامامه؛ [۷۹۵] ابوجعفر طبری (از اعلام قرن پنجم هجری)، (صص ۱۰۹- ۱۲۵).
راویان طبری (با حذف اسانید)عبارتند از: ابن عباس، زینب علیهاالسلام (از سه طریق)، عبدالله بن الحسن بن الحسن از جمعی از خویشانش، امام باقر علیه السلام، هشام بن محمد از پدرش و عوانه [۷۹۶] ابن عائشه [۷۹۷] و زید بن علی از پدرانش علیهم السلام.
۴٫ الاحتجاج؛ [۷۹۸] طبرسی (از علمای قرن ششم هجری)، (ج ۱، صص ۲۵۳- ۲۷۹).
[ صفحه ۳۵۸]طبرسی این خطبه را از عبدالله بن الحسن (حسن مثنی) از پدرانش علیهم السلام نقل می کند. [۷۹۹] .
اکنون به متن عربی خطبه و ترجمه ی آن توجه فرمایید. برای سهولت در مراجعه و درک بهتر، خطبه ی حضرت را به ۱۷ بخش تقسیم کرده، برای هر یک عنوانی عام و شماره ای در نظر گرفته ایم و همان گونه که اشاره شد نسخه ی احتجاج را متن قرار داده، در پاورقی اختلاف آن را با سه نسخه ی دیگر یادآور شده ایم.
[ صفحه ۳۵۹]

روبات عترت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *