مدح اهل بیت شعر بن حسام

محمد بن حسام الدین خوسفی از شاعران مشهور قرن نهم. شاعر مقتدر طبع و عالم بلند همت که عمر خود را به مدح خانواده ی پیغمبر گذراند، و مردمان را برای نواله ستایش نگفت چنانکه گوید:
شکم چون به یک نان توان کرد سیر
مکش مِنَّت سفره ی اردشیر
سراینده ی خاوران نامه و دیوان او مرکب از قصیده ها و ترجیع بندها و مخمس ها و دیگر انواع شعر است. متوفی بسال هشتصد و هفتاد و پنج هجری قمری.
قصیده در مدح فاطمه ی زهرا
چنین گفت آدم علیه السلام
که شد باغ رضوان مقیمش مقام
که با روی صافی و با رای صاف
زهر جانبی می نمودم طواف
یکی خانه در چشمم آمد ز دور
برونش منور ز خوبی و نور
زتابش گرفته رخ مه نقاب
ز نورش منوَّر رخ آفتاب
[ صفحه ۲۲۹]کسی خواستم تا بپرسم بسی
بسی بنگریدم ندیدم کسی
سوی آسمان کردم آنگه نگاه
که ای آفریننده ی مهر و ماه
ضمیر صفی از تو دارد صفا
صفا بخشم از صفوت مصطفی!
دلم صافی از صفوت ماه کن
ز اسرار این خانه آگاه کن
ز بالا صدائی رسیدم بگوش
که یا ای صفی آنچه بتوان بگوش!
دعایی ز دانش بیاموزمت
چراغی ز صفوت برافروزمت
بگو ای صفی با صفای تمام
بحق محمد علیه السلام
بحق علی صاحب ذوالفقار
سپهدار دین شاه دلدل سوار
بحق حسین و بحق حسن
که هستند شایسته ذوالمنن
بخاتون صحرای روز قیام
سلام علیهم علیهم سلام
کز اسرار این نکته دلگشای
صفی را ز صَفوّت صفایی نمای
صفی چون بکرد این دعا از صفا
درودی فرستاد بر مصطفی
در خانه هم در زمان باز شد
صفی از صفایش سر انداز شد
[ صفحه ۲۳۰]یکی تخت در چشمش آمد ز دور
سرا پای آن تخت روشن ز نور
نشسته بر آن تخت مر دختری
چو خورشید تابان بلند اختری
یکی تاج بر سر منوَّر ز نور
ز انوار او حوریان را سرور
یکی طوق دیگر بگردن درش
بخوبی چنان چون بود در خورش
دو گوهر بگوش اندر آویخته
ز هر گوهری نوری انگیخته
صفی گفت یا رب نمی دانمش
عنایت بخطی که بر خوانمش
خطاب آمد او را که از وی سؤال
بکن تا بدانی تو بر حسب و حال
بدو گفت من دخت پیغمبرم
باین فَرِّ فرخندگی در خورم
همان تاج بر فرق من باب من
دو دانه جواهر حسین و حسن
همان طوق در گردن من علی است
ولیِّ خدا و خدایش ولی است
چنین گفت آدم که ای کردگار
درین بار گه بنده راهست بار
مرا هیچ از اینها نصیبی دهند
ازین خستگیها طبیبی دهند
خطابی بگوش آمدش کای صفی
دلت در وفاهای عالم و فی
[ صفحه ۲۳۱]که اینها به پاکی چو ظاهر شوند
بعالم به پشت تو ظاهر شوند
صفی گفت با حرمت این احترام
مرا تا قیام قیامت تمام
مهمانی کردن فاطمه جناب پیغمبر را
باز بر اطراف باغ از چمن گل عذار
مجمره پر عود کرد بوی خوش نو بهار
مقنعه بر بود باد از سر خاتون گل
برقع خضرا گشود از رخ گل پرده دار
مریم دوشیزه بود غنچه ز آبستنی
در پس پرده ز دلتنگی خود شرمسار
سرو سهی ناز کرد سرکشی آغاز کرد
سنبل تر باز کرد نافه ی مشک تتار
گل چه رخ نیکوان تازه و ترّ و جوان
مرغ بزاری نوان بر طرف مرغزار
بر صفت حسب حال گشته قوافی سگال
بلبل وامق عذار بر گل عَذرا عذار
ناله کنان فاخته تیغ زبان آخته
سرو سرافراخته چون قد دلجوی یار
باد ریاحین فروش خاک زمین حُلَّه پوش
لاله شده جرعه نوش در سر نرگس خمار
برق ثواقب فروغ تیغ کشان از سحاب
ز آتش دل میغ را چشم سیه اشکبار
[ صفحه ۲۳۲]از پی زینت گری لعبت ایام را
لاله شده سرمه دان گل شده آیینه دار
از دل خارای سنگ آمده بیرون عقیق
لاله رخ افروخته بر کمر کوهسار
بوی بنفشه بباغ کرده معطر دماغ
لاله ی خورزین چراغ در دل شبهای تار
یا قلم من فشاند بر ورق گل عبیر
یا در جنت گشاد خازن دارالقرار
یا مگر از تربت دختر خیرالبشر
باد سحرگه فشاند بر دل صحرا غبار
مطلعه الکوکبین نیره النیرین
سیده العالمین بضعه ی صدرالکبار
ماه مشاعل فروز شمع شبستان او
ترک فلک پیش او جاریه ی پیش کار
ریشه کش معجرش مفتخرات الخیام
رایحه ی چادرش نفحه ی عود و قمار
کسوت استبرقش اطلس نه توی چرخ
سندس والای او شَعْری شِعَری شعار
پردگی عصمتش پرده نشینان قدس
کرده بخاک درش خلد برین افتخار
رفته بجار وب زلف خاک درش حورعین
طره ی خوشبوی را کرده از آن مشکبار
آنچه ز گرد رهش داده برضوان نسیم
روشنی چشم را برده حواری بکار
در حرم لایزال از پی کسب کمال
خدمت او خالدات کرده بجان اختیار
[ صفحه ۲۳۳]مطبخیان سپهر هر سحری می نهند
بر فلک از خان او قرصه ی گاور سه دار
با شرف شرفه ی طارم تعظیم او
کنگره نه فلک کم ز یکی کو کنار
در حرم عرش او از پی زینتگری
هندوی شب و سمه کوب صبح سپیداب کار
زهره ی جادو فریب از سر دست آمده
پیش کش آورد پیش هدیه او را سوار
معجر سر فرقَدین تحفه فرستاده پیش
مشتری انگشتری داده و مه گوشوار
زهره بسوی او رفت بدارالسرور
بست بمشاطگی در کف حوران نگار
در شب تزویج او چرخ جواهرفروش
کرد بساط فلک پر دُرَر آبدار
پرده نشینان غیب پرده بیاراستند
گلشن فردوس شد طارم نیلی حصار
بس که جواهر فشاند کوکبه ی دُر موکبش
پرده گلریز گشت پر گهر شاهوار
مشعله داران شام بر سر بام آمدند
مشعله افروز شد هندوی شب زنده دار

گشت مزین فلک سدره نشین شد ملک
تا همه روحانیان یافت بیکجا قرار
جل تعالی بخواند خطبه ی تزویج او
با ولی الله علی بر سر جمع آشکار
روح مقدس گواه با همه روحانیان
مجمع کَرّو بیان صف زده بر هر کنار
[ صفحه ۲۳۴]خازن دارالخلود خلد جنان در گشود
تا بتوانند کرد زمره ی حوران نظار
همچو نسیم بهشت خواست نسیمی ز عرش
کز اثر عطر او گشت هوا مشکبار
باد چو در سدره زد بر سر حورای عین
لؤلؤ و مرجان بریخت از سر هر شاخسار
خیمه نشینان خلد بسکه بچیدند دُرّ
مر همه را گشت پر معجر و جیب و کنار
اینت عروسی و سور اینت سرای سرور
اینت خطیب و گواه اینت طبق بانثار
ای بطهارت بتول لاله ی باغ رسول
کوکب تو بی فضول عصمت تو بی عوار
بابک بدرالدجا زوجک خیرالتقی
إنَّکَ فخرالنسا چشم و چراغ تبار
مقصد عالم توئی زینت آدم توئی
عفت مریم توئی اَخْیَرِ خیرالخیار
مام حسین و حسن فخر زمین و زمن
همسر تو بوالحسن تازی دلدل سوار
ای که نداری خبر از شرف و قدر او
یک ورق از فضل او فهم کن و گوش دار
بر ورقی یافتم از خط بابای خویش
راست چو بر برگ گل ریخته مشک تتار
بود که روزی رسول بعد نماز صباح
روی بسوی علی کرد که ای شهسوار
[ صفحه ۲۳۵]هیچ طعامیت هست تا بضیافت رویم
نام تکلف مبر عذر توقف میار
گفت که فرمای تا جانب خانه رویم
خواجه روان گشت و شاه بر اثرش اشکبار
زانکه بخانه طعام هیچ نبودش گمان
تا بدر خانه رفت جان و دل از غم فکار
پیش درون شد علی رفت بر فاطمه
گفت پدر بر در است تا کند اینجا نهار
فاطمه دلتنگ شد زانکه طعامی نبود
کرد اشارت بشاه گفت پدر را درار
با حسن و با حسین هر دو به پیش پدر
باش که من بنگرم تا چه گشاید ز کار
خواند انس را و داد چادر عصمت بدو
گفت ببازار بر بی جهت انتظار
تا بفروشم بزروز ثمن آن برم
طرفه طعامی لطیف پیش خداوندگار
شد پدرم میهمان چادر من بیع کن
از ثمن آن برم زود طعامی بیار
چادر پشم شتر بافته و تافته
از عمل دست خود رشته و را پود و تار
چادر زهرا انس برد و بدلّال داد
بر سر بازار شهر تا که شود خواستار
مرد فروشنده چون جامه ز هم باز کرد
یافت از و شعله ی نور چو رخشنده نار
جمله بازار از آن گشت پر از مشغله
زرد شد از تاب او بالش خور برمدار
[ صفحه ۲۳۶]یکدو خریدار خواست و آن سه درم خواستند
وان سه درهم را نکرد هیچکس آنجا چهار
بود جهودی مگر بر در دکان خویش
مهتر بعضی یهود محتشم و مالدار
چادر و دلال را بر در دکان بدید
نور گرفته از و شهر یمین و یسار
خواجه بدو بنگریست گفت که این جامکک
راست بگو آن کیست راست بود رستگار
گفت که چادر انس داده بمن زو بپرس
واقف این چادر اوست من نیم آگه ز کار
گفت انس را جهود قصه چادر بگوی

گفت تو گر میخری دست ز پرسش بدار
گفت بجان رسول آنکه تو یارویی
کین خبر از من مپوش راز نهفته مدار
سر بسوی گوش او برد بآهستگی
گفت بگویم ترا گر تو شوی رازدار
چادر زهراست این دختر خیرالوری
فاطمه خیرالنساء دختر خیرالخیار
شد پدرش میهمان هیچ نبودش طعام
داد بمن چادرش از جهه اضطرار
تا بفروشم بزر و ز ثمن آن برم
طرفه طعامی لطیف پیش خداوندگار
خواجه دکان نشین عالم توریه بود
دید بسوی کتاب دیده چو ابر بهار
از صحف موسوی چند ورق باز کرد
تا که بمقصد رسید مرد صحایف شمار
[ صفحه ۲۳۷]رو بسوی انس کرد که این جامه من
از تو خریدم بچار پاره درم یکهزار
قصه این چادر پرده نشین رسول
گفته بموسی بطور حضرت پروردگار
گفته که پیغمبر دور پسین را بود
پرده نشین دختری فاطمه ی با وقار
روزی از آنجا که هست مقدم مهمان عزیز
مر پدرش را فتد بر در حجره گذار
فاطمه را در سرا هیچ نباشد طعام
تا بنهد پیش باب خواجه ی روز شمار
چادر عصمت برند تا که طعامی خرند
وز سه درم بیش و کم کس نبود خواستار
مخلص من دوستی چار هزارش درم
بدهد و در وجه آن نقره بوزن عیار
ذکر قسم میکنم من بخدائی خویش
از قسمی کان بود ثابت و سخت استوار
عزت آن چادر از طاعت کرّوبیان
پیش من افزون بود از جهت اقتدار
خاصه ترا یکهزار درهم دیگر دهم
لیک مرا حاجتیست گر بتوانی برآر
من چو نبی را بسی کرده ام ایذا کنون
هست سیاه از حیا روی من خاکسار
روی بدو کردنم، روی ندارد و لیک
در حرم فاطمه خواهش من عرضه دار
گر بغلامی خویش فاطمه بپذیردم
عمر بمولائیش صرف کنم بنده وار
[ صفحه ۲۳۸]رفت انس باز پس تا بحریم حرم
بر عقب او جهود با دل امیدوار
گفت انس را یهود چون برسی در حرم
خدمت او عرضه کن تا که مرا هست بار؟
رفت انس در حرم قصه به زهرا بگفت
گفت که تا من پدر را کنم آگه زکار
فاطمه پیش پدر حال یهودی بگفت
گفت پذیرفتمش گو انس او را درآر
شد انس آواز داد تا که درآید یهود
یافته اندر دلش نور محمد قرار
سر بنهاد آن جهود بر قدم عرش سا
کرد ز خاک درش فرق سرش تا جدار
لفظ شهادت بگفت باز برون شد ز کو
طوف کنان بر زبان نام خداوندگار
چون بغلامی تو معتقد و مخلصم
در حرمت زان یهود حرمت من کم مدار
تا که بود نور و نار روشن و سوزنده باد
قسم محب تو نور قسط عدوی تو نار
می شد و میگفت کیست همچو من اندر جهان
از عرب و از عجم دولتی و بختیار
فاطمه مولای من دختر خیرالبشر
من بغلامی او یافته این اعتبار
بر سر بازار و کوی بود در این گفت و گوی
تا که بگسترده شد ظلِّه نصف النهار
چار هزار از یهود هشتصد و افزون برو
مؤمن و دین ور شدند عابد و پرهیزگار
[ صفحه ۲۳۹]روح قدس در رسید پیش رسول خدا
گفت هزاران سلام بر تو ز پروردگار
موجب و مستوجب خشم خدا گشته بود
چند هزار از یهود چند هزار از نصار
برکت مهمانی دختر تو فاطمه
داد زنار سموم این همه را زینهار
ای که بعصمت توئی مطلع انوار قدس
از زلل و معصیت دامن تو بی غبار
ورد زبان ساخته نعمت تو ابن حسام
تا بودش در بدن مرغ روان را قرار
[ صفحه ۲۴۲]برگرفته از کتاب زندگانی فاطمه زهرا(س)نوشته آقای جعفر شهیدی

روبات عترت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *